İran'ın Iraklı müttefikleri Demokratların zaferini kutluyor, tüm Amerikalıları düşman ilan ediyor

“Yeni Haçlılar yenilgiye uğratıldı.” Irak’taki Kata’ib Hezbollah’ın genel sekreteri Ebu Hüseyin el-Hamidavi, İslam Devleti’nin ABD’yi tanımlarken kullandığı dili yankılayan bu sözlerle Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisini kutladı. Sonucu İran ve “direniş ekseni” için bir zafer olarak selamlayan el-Hamidavi, İran liderliğini tebrik etti, “cephelerin birliği” vurgusu yaptı ve Irak’ta siyasi rotanın değişmesi çağrısında bulundu.

İran’a yakın Iraklı siyasetçiler ve medya figürleri Cumhuriyetçilerin kayıplarını memnuniyetle karşıladı. Yorumcu Iyad al-Samawi, Başkan Donald Trump’ın siyasi ve askeri manevra alanı daralırken İran’ın ezici bir zafer kazandığını ilan etti. Wa’ai Partisi’nin (Wa’ai) başkanı Salah al-Arabawi, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmadan rakiplerinin önünü kestiğini söyledi. İran’ın Bağdat Büyükelçiliği ise Trump’la alay eden bir video paylaştı.

İktidardaki Koordinasyon Çerçevesi liderlerinden birinin ofisinde görevli, adı açıklanmayan bir yetkili, İran yanlısı güçlerin tam da bu sonucu umduğunu söyledi. Yetkiliye göre bazı hizipler, Trump’ın Kongre’yle girdiği çatışmayı faaliyetlerini genişletmek için kullanabilir.

Oysa İran’ın bölgedeki müttefikleri en ağır darbelerinden bazılarını Başkan Joe Biden döneminde aldı. Biden’ın başkanlığı sırasında İsrail’in Gazze’deki savaşı, İsmail Haniyeh, Hassan Nasrallah ve Yahya Sinwar da dahil olmak üzere üst düzey Hamas ve Hezbollah liderlerinin öldürülmesi ve Suriye’de Bashar al-Assad hükümetinin çöküşü yaşandı; bunların tümü Tahran’ın bölgesel nüfuzunu azalttı.

ABD güçleri ayrıca 2024’te Bağdat’ta Kata’ib Hezbollah komutanı Ebu Baqir al-Saadi’yi öldürdü ve İran destekli diğer silahlı gruplara saldırılar düzenledi. Bu sicil, Demokratların kazanımlarına duyulan coşkuyu zorlaştırıyor.

Öte yandan 2003’te Saddam Hussein’i deviren ve uzun süredir İran’da üslenen Irak partilerinin hükümete girmesinin önünü açan taraf Cumhuriyetçilerdi. Bu güçlerle ilişkileri daha sonra düşmanca bir hal aldı. Trump, 2020’de Qods Force komutanı Qassem Soleimani ile Popular Mobilization Committee Başkan Yardımcısı Abu Mahdi al-Muhandis’i öldüren saldırı emrini verdi ve ikinci döneminde İran’a doğrudan saldırılara onay verdi.

Pentagon’a göre, İran destekli milisler 2003 ile 2011 arasında Irak’ta en az 603 Amerikalı askeri öldürdü. Buna rağmen Washington, aynı siyasi ortamda faaliyet gösteren silahlı gruplarla karşı karşıya gelirken bile Tahran’la bağlantılı partileri içeren siyasi ittifaklarla çalışmayı sürdürdü.

Demokratlar da mevcut düzenin pekişmesine yardımcı oldu. 2010’da Barack Obama yönetimi, Ayad Allawi’nin listesi mecliste daha fazla sandalye kazanmasına rağmen Nouri al-Maliki’yi başbakanlıkta tutan bir anlaşmayı kabul etti. İran da Maliki’yi desteklemek için devreye girdi ve birbirini izleyen ABD yönetimleri aynı siyasi seçkinlerle ilişki kurmayı sürdürdü.

Obama’nın Tahran’la yürüttüğü müzakereler daha sonra 2015 nükleer anlaşmasını doğurdu. ABD politikasını eleştiren Iraklılara göre bu tercihler, Washington’ın İran nüfuzuna meydan okumak yerine yerleşik partilerle uzlaşmayı öncelediğine işaret ediyor.

Pek çok Iraklı, Amerika’yı birbirini izleyen Demokrat ve Cumhuriyetçi yönetimlerden ziyade ülkelerinin siyasi gidişatını yeniden şekillendirebilecek bir güç olarak görüyor. Bu görüş, Washington’ın 2019 protestolarından sonra Irak’ın iktidardaki partileriyle temasını sürdürmesiyle daha da güçlendi; o protestolarda İran destekli güçler, yolsuzluğun, mezhepçi kayırmacılığın ve dış müdahalenin sona ermesini talep eden yüzlerce göstericiyi öldürmüştü.

Irak’taki son seçimler, İran’ın bölgesel yenilgilerle zayıfladığı bir dönemde bu yaklaşımı yeniden değerlendirmek için bir fırsat daha sundu. Trump, Maliki’nin geri dönüşüne karşı çıktı ancak aynı Koordinasyon Çerçevesi’nin desteklediği bir diğer aday olan, iş insanlığından siyasete geçen Ali al-Zaidi’yi memnuniyetle karşıladı; onu Beyaz Saray’da ağırladı ve ilişkilerini övdü. Zaidi hükümeti, İran’ın dahli ve yerel destek iddialarının ortasında Suudi Arabistan’a yönelik saldırıların Irak’tan kaynaklandığına dair haberlerin ardından bile silahlı ağları henüz dağıtmış değil.

Amerikan seçmeninin Cumhuriyetçileri reddetmesi, İran’a verilmiş bir oy değildi. Savaş, hayat pahalılığı ve iç politika da tercihleri şekillendirdi. Ancak Irak’taki İran yanlısı grupların tepkisi, İran destekli milislerin Washington’daki bölünmeleri kendi konumlarını güçlendirmek için birer fırsat olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

Hamidavi’nin Amerikalıları “yeni Haçlılar” diye yerdiği sözler, Demokratlarla Cumhuriyetçiler arasında hiçbir ayrım gözetmiyor. Bu söylem, kim yönetirse yönetsin Amerika’yı ideolojik bir düşman olarak resmediyor. Amerikalı siyasetçiler, şu ya da bu partinin İran destekli rakiplerini barışa ikna edebileceğine inandığında, bunu hatırlamakta fayda var.