Hindistan-Umman Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nın anlamı
Derinleşen ekonomik bütünleşme, Hindistan'ın enerji ihtiyaçları açısından hayati önemdeki bir ilişkiye daha öngörülebilir bir çerçeve kazandırıyor.
Imran Khurshid, doktora derecesine sahip olup Hindistan’ın Yeni Delhi kentindeki Uluslararası Barış Araştırmaları Merkezi’nde (International Centre for Peace Studies) yardımcı araştırmacı olarak görev yapmaktadır.
Hindistan-Umman Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (CEPA) 1 Haziran 2026’da yürürlüğe girdi. Anlaşma, Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin ziyareti sırasında 18 Aralık 2025’te Maskat’ta imzalanmıştı. Metin, iki ülke arasında daha derin bir ekonomik ve stratejik iş birliğinin zeminini hazırlıyor.
İran savaşı nedeniyle bölgede deniz trafiğinde süregelen çalkantı ve aksamalar dikkate alındığında zamanlama önem taşıyor. Hürmüz Boğazı, küresel deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin neredeyse beşte birini taşıyan, dünyanın deniz darboğazlarından biri olmayı sürdürüyor. Bu koridordaki herhangi bir kesinti, küresel enerji piyasaları ile Hindistan’ın enerji güvenliği ve bölgeyle daha geniş angajmanı açısından sonuçlar doğuruyor.
Bu anlaşma, geleneksel bir ticaret anlaşmasının ötesine geçiyor. Mal ve hizmet ticaretini, yatırımı, mesleki hareketliliği, dijital ticareti ve tedarik zinciri iş birliğini kapsıyor. Anlaşmanın öne çıkan unsurlarından biri, gümrük vergilerinin indirilmesi ve kaldırılması. CEPA kapsamında Hindistan, Umman’ın gümrük tarife satırlarının yüzde 98,08’inde gümrüksüz erişim elde etti; bu da Hindistan’ın Umman’a ihracatının yüzde 99,38’ini kapsıyor. Bu durum, Hindistan ürünlerinin rekabet gücünü artıracak ve Umman pazarındaki ihracat fırsatlarını genişletecek.
Birlik Ticaret ve Sanayi Bakanı Piyush Goyal, anlaşmanın yürürlüğe girdiğini duyururken, yeni pazarlar açarak, ihracatı artırarak, yatırım çekerek ve istihdam yaratmayı hızlandırarak öğrenciler, zanaatkârlar, kadınlar, çiftçiler, balıkçılar ve Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler için refaha giden yollar oluşturma misyonunda Yeni Delhi açısından bir dönüm noktası olacağını öngördü. Bu anlaşma, Hindistan’ın Basra Körfezi, Doğu Afrika ve diğer Orta Doğu pazarlarıyla ticaretini genişletmesi için daha fazla fırsat sunacağı ve bir katalizör işlevi göreceği için de önemli.
Sektör uzmanlarına göre anlaşma, özellikle Hindistan ham petrol, doğal gaz ve petrokimya ithalatına bağımlı olmayı sürdürdüğü için, ülkenin enerji ihtiyaçları açısından kritik önemdeki bir ilişkiye çerçeve kazandırıyor.
Anlaşma, her iki ülkenin de Basra Körfezi’nde tedarik zinciri dayanıklılığını ve yatırımı güvence altına almaya çalıştığı bir dönemde devreye giriyor. Anlaşma, Hindistan’ın tedarik zincirlerini çeşitlendirme ve daha dayanıklı ticaret ağları kurma çabalarını ileriye taşıyor. Hindistan kendisini bir imalat ve hizmet merkezi olarak konumlandırırken, Umman da Vizyon 2040 kapsamında kendisini bir lojistik ve enerji geçidi olarak pazarlıyor. Umman’ın, Orta Doğu pazarlarına daha geniş erişim arayan Hindistanlı işletmeler için stratejik bir imalat, lojistik ve yeniden ihracat merkezi olarak öne çıkması bekleniyor.
Umman’ın stratejik coğrafyası da değer katıyor. Kıyı şeridinin büyük bir bölümü Hürmüz Boğazı’nın dışında kalıyor ve Dukm, Salala ve Suhar gibi limanlar lojistik, aktarma ve sanayi merkezleri olarak giderek daha önemli bir rol oynayarak Hindistan’ın kırılganlığını azaltıyor. Umman’ın kilit deniz yolları üzerindeki konumu, Hindistan’ın lojistik ve deniz kuvvetleri desteği için Dukm Limanı’ndaki tesislere erişimiyle birlikte, Yeni Delhi’nin batı Hint Okyanusu’ndaki varlığını güçlendiriyor. CEPA, bu stratejik ilişkiye ekonomik bir boyut ekliyor.
Bu anlaşma, Umman’ın bölgede istikrar sağlayıcı bir ortak olması ve ABD, İsrail, diğer Körfez Arap ülkeleri ve İran gibi bölgedeki birbirine rakip tüm ülkelerle iyi ilişkiler yürütmesi bakımından da önemli.
Bu anlaşma, Hindistan’ın Orta Doğu ile daha geniş angajmanı için bir katalizör olabilir. Umman, Hindistan-Orta Doğu Ekonomik Koridoru’nun parçası olmasa da Hindistan’ın Umman’la genişleyen ekonomik iş birliği, Koridor’la ilgili daha geniş bağlantısallık çabalarını tamamlayabilir. Umman ayrıca stratejik bir düğüm noktası işlevi görebilir ve bu ortaya çıkan ortaklıkları destekleyebilir. Umman’ın istikrarı, onu Hindistan’ın bölgedeki ekonomik ve diplomatik açılımı için yararlı bir çapa hâline getiriyor.