İran'ın rakiplerine karşı psikolojik savaşı ve caydırma yolları

İran’ın devlet denetimindeki medya kuruluşu İran İslam Cumhuriyeti Yayın Kurumu (Islamic Republic of Iran Broadcasting – IRIB), ülkedeki yurt içi radyo ve televizyon hizmetleri üzerinde tekel konumunda. 1 Bu nedenle, İran’ın siyasi hasımlarına yönelik psikolojik harekâtta—genellikle rejimin “yumuşak savaş”ının bir parçası olarak görülen bu faaliyetlerde—merkezî bir rol oynuyor. 2 IRIB, İslam Devrimi Muhafızları Ordusu’na (IRGC) bağlı haber kuruluşlarının yanı sıra IRGC denetimindeki psikolojik savaş birimleri ve paravan şirketlerden oluşan bir ağla birlikte faaliyet yürütüyor. Bu yapılar birlikte, İran’ın hasımlarını hedef alan devlet güdümlü etki aygıtının çekirdeğini oluşturuyor. 13 Mart 2025 itibarıyla IRIB, psikolojik savaşa ayırdığı yaklaşık 376 milyon ABD dolarlık (yaklaşık 35.000 milyar tümen) kaynağı kontrol ediyor. 3 Son yıllarda ABD Hazine Bakanlığı, insan hakları ihlallerine karıştıkları gerekçesiyle IRIB’e ve bağlı medya kuruluşlarına yaptırım uyguladı. 4 Ancak bu yaptırımlar, IRIB’in girişimlerini kayda değer ölçüde sekteye uğratmadı.

Zaman içinde rejimin propaganda savaşı taktikleri, kapsamlı bir etki operasyonları sistemine evrildi. 5 Bu faaliyetler yalnızca Tahran’ın erişimini sınırlarının ötesine taşımakla kalmadı, aynı zamanda hasımlarının ulusal güvenliğini de tehlikeye attı. 6 Bu faaliyetler, tahrik ve organize kargaşadan Avrupa ve Kuzey Amerika’da terör ve sabotaj eylemleri gerçekleştiren, casusluk yapan yabancı uyrukluların devşirilmesine kadar uzanıyor. 7

ABD Hazine Bakanlığı’nın yaptırımları 8 çoğu zaman IRIB’in mali kollarını hedef aldı; rejimin propaganda aygıtını denetleyen idareciler ile yetkililere maliyet yüklemeyi amaçladı. Ancak bu tedbirler, IRIB’in faaliyetlerini anlamlı bir biçimde aksatmakta büyük ölçüde başarısız kaldı. Bu başarısızlığın başlıca nedenlerinden biri, İran Dışişleri Bakanlığı’nın bu kuruluşların yaptırımlardan kaçmasına yardım etmekte oynadığı etkin rol. 9

Bu çalışma, İran’ın propaganda savaşı aygıtının rejim eleştirmenlerine yönelttiği tehditleri tespit etmeye odaklanan altı yıllık kapsamlı bir araştırmaya dayanıyor. Temel amacı, bu tehditleri bütünüyle etkisiz kılacak etkili stratejiler önermek.

İran Halkı: Rejimin Propaganda Savaşındaki Birincil Hedefi

Fars News, Tasmin News, Masregh News ve Javan Newspaper gibi IRGC’ye bağlı gazeteler ve haber siteleri, IRIB’in haber programları ve kanallarıyla—İran İslam Cumhuriyeti Haber Ağı (IRINN) dahil—birlikte, rejim düşmanlarına karşı sistematik operasyon teknikleri kullandı. 10 Bu taktikler, IRGC ve IRIB tarafından üretilen neredeyse her haberin içine işlenmiş durumda. Genel hedef iki yönlü: Farsça konuşan rejim destekçilerinin moralini yükseltmek ve Farsça konuşan muhaliflerin direncini kırmak.

Propaganda operasyonlarının etkinliğini en üst düzeye çıkarmak için IRGC, İranlı izleyicilere sansürsüz bilgi ulaştıran uluslararası haber kuruluşlarının radyo ve uydu yayınlarını bozmak amacıyla sinyal karıştırıcılar konuşlandırdı. Bu çabalar, hem IRIB’in hem de IRGC’ye bağlı medya organlarının propaganda kampanyalarını destekliyor. Kırk yılı aşkın süredir Radio Free Europe ve Voice of America’nın (VOA) radyo sinyalleri İran’ın büyük şehirlerinde düzenli olarak karıştırılıyor. VOA Persian gibi Farsça uydu televizyon kanalları da benzer kesintilerle karşılaşıyor. 11 İran rejimi, sinyal karıştırmanın yanı sıra Farsça ve Farsça dışındaki başlıca haber sitelerinin çoğuna erişimi de engelliyor. 12 Devletin dayattığı bu internet kısıtlamalarını aşacak proxy’ler ya da VPN’ler olmadan bu platformlara erişim fiilen imkânsız.

Ülke çapındaki rejim karşıtı protestolar sırasında İran güvenlik güçleri, tüm nüfusun internet erişimini kısıtlayan sert müdahaleler başlatıyor. 13 Bu kesintiler, İranlıların bağımsız haber sitelerine erişmek için VPN kullanmasını engelliyor. Aynı anda IRGC’nin devlet medyası ve daha geniş İran devlet aygıtı propaganda faaliyetlerini yoğunlaştırıyor. Temel hedef, güvenlik güçleri ile ailelerinin moralini yükseltirken protesto eden halkın direncini kırmak. Rejimin uygulamaları arasında gözaltındaki protestocuların ve siyasi tutukluların tutuklanma görüntülerinin ve zorla alınmış itirafların yayımlanması bulunuyor. 14 Ayrıca protestolar hakkında yanlış bilgi ve dezenformasyon yayarak bunları yabancı düşman devletlerle ilişkilendirmeye çalışıyorlar. 15 Barışçıl protestocular, Tahran’ın yargısız infazlarını meşrulaştırmak amacıyla rutin biçimde terörist ya da sabotajcı olarak gösteriliyor. 16

İran Muhalefeti: Rejimin Propaganda Savaşındaki İkinci Temel Hedefi

İran rejiminin istihbarat ve güvenlik aygıtı, İranlı muhalif figürlere yönelik kamuoyu güvenini aşındırmak için IRIB’i ve kontrolü altındaki yurt dışı merkezli, gayriresmî haber sitelerinden oluşan bir kümeyi kullanıyor. İkincil hedef, İran muhalefeti içinde ayrılık tohumları ekmek 17 ve böylece rejime karşı birleşik bir cephe kurma çabalarını zayıflatmak. Propaganda kampanyalarının etkinliğini artırmak için IRGC’nin Siber Komutanlığı, psikolojik harekâta (PSYOPS) adanmış bir yumuşak savaş karargâhı işletiyor. Bu birim, hem İran muhalefetini hem de yabancı hasım hükümetleri hedef alan PSYOPS faaliyetlerini planlamak, sevk ve idare etmek ve icra etmekle görevli.

Ayrıca IRGC, haber medyası için propaganda içeriği üretmek üzere devletin işlettiği ve özel sektör kontrolündeki kültür kuruluşlarının bir karışımıyla sözleşme yapıyor. 18 Bu içeriğin yayılması, ağırlıkla IRGC’nin paramiliter kolu olan Basij mensuplarından oluşan yumuşak savaş siber taburları tarafından yapılıyor. 19 Taburlar, rejim eleştirmenlerine karşı ücretli ya da ücretsiz psikolojik harekât yürütüyor. 20 Hedef aldıkları kişiler arasında İran içindeki ve dışındaki gazeteciler, insan hakları savunucuları ve muhalif figürler var.

Yumuşak savaş ordusunun mensuplarının çoğu, sahaya sürülmeden önce psikolojik harekât konusunda temel ve ileri düzey eğitim alıyor. 21 Eğitimden sonra Telegram, Twitter (now X) ve Instagram gibi sosyal medya platformlarında etki kampanyaları yürütmekle görevlendiriliyorlar. Bu operatifler çoğu zaman büyük ekiplere liderlik ediyor; operasyonları ya İran’daki Basij üslerinden ya da uzaktan, evlerinden veya ofislerinden koordine ediyor. 22 Ayrıca IRGC istihbarat görevlilerinin Avrupa ve Kuzey Amerika’daki İslam Merkezleri aracılığıyla seçtiği, Farsça konuşmayan yumuşak savaş ajanları eğitim için İran’a getiriliyor. 23 Burada, devletin işlettiği medreselere kayıtlı yabancı burslu öğrencilerle birlikte, etki ve psikolojik harekât alanında özel eğitim alıyorlar. 24 Eğitimlerini tamamladıktan sonra bu ajanlar, kendilerine verilen operasyonları yürütmek üzere ülkelerine dönüyor. Her biri, çoğunlukla IRGC’den bir PSYOPS subayı olan bir “handler” tarafından denetleniyor. 25 Bu “handler”lar, kültür kuruluşlarını yöneten ya da IRGC’nin yumuşak savaş karargâhına ait, onunla sözleşmeli şirketleri işleten muvazzaf subaylar veya yedekler olabiliyor. 26

Açıkça rejim yanlısı olduğunu söyleyen yumuşak savaş ajanlarına ek olarak IRGC, mensupları sıradan yurttaş, hatta muhalefet gruplarının destekçisi gibi görünen troll çiftlikleri ve siber ordu kümeleri işletiyor. 27 Rejim karşıtı gibi görünen bu mensuplar, yanlış bilgi ve dezenformasyon üreten ve yayan hesapları aktif biçimde yönetiyor. 28 Belgelenmiş vakalar, İran güvenlik güçlerinin Twitter (X) üzerindeki öne çıkan rejim karşıtı hesapların arkasındaki kişileri tespit etmeyi başardığını, onları tutukladığını 29 ve ardından ceza indirimi karşılığında iş birliğine zorladığını gösteriyor. Bazı örneklerde IRGC PSYOPS subayları bu hesapların kontrolünü doğrudan ele alarak, onları casusluk yapmak ve yanlış ya da yanıltıcı bilgi yaymak için kullandı.

2022’den bu yana binlerce Farsça ve Farsça konuşmayan yumuşak savaş subayı ile IRGC ajanı, rejim muhalifi kılığına girerek İranlı muhalif figürlere, gazetecilere ve aktivistlere karşı örtülü PSYOPS faaliyetlerinde görevlendirildi. Birçoğu monarşist ya da Reza Pahlavi destekçisi gibi davranıyor. 30 Rejim kontrolündeki devlet medyası, bu içerikleri alıp yeniden yayımlıyor ve yanlış biçimde İran muhalefetine atfediyor. “Saying the lie from the mouth of the enemy” olarak bilinen bu taktik, dezenformasyonu hareketin kendi içinden çıkmış gibi göstererek muhalefeti parçalamayı amaçlıyor.

Rejim muhalifi gibi davranan yumuşak savaş ajanları, muhalefet liderleri ile insan hakları aktivistlerine—özellikle de kadınlara—karşı sık sık itibar suikastı kampanyaları yürütüyor. Bu kampanyalar genellikle hedefteki aktivistler tutuklandıktan, idama mahkûm edildikten ya da idam edildikten sonra yoğunlaşıyor. Amaç, aktivistlerin yargılanmasına ilişkin haberleri itibarsızlaştırmak ve kamuoyu desteğini aşındırmak. Kampanyalar başarısız olduğunda ya da etkisiz bulunduğunda yumuşak savaş ajanları başka bir yönteme yöneliyor: Hedefteki aktivistleri, gerçekte olmadığı hâlde rejimin kendisiyle ilişkilendirmek. Bu strateji, morallerini bozmayı ve muhalefet protestolarındaki dayanışmayı zayıflatmayı hedefliyor. Bu baskı altında bazı destekçiler aktivizmden tümüyle çekiliyor. Uç vakalarda hedef alınan aktivistler intihara sürüklendi. 31

2022’de IRGC bağlantılı Fars News Agency’den sızdırılan bir arşiv, aralarında Parviz Amini ve Pouria Astarki’nin de bulunduğu İranlı yumuşak savaş PSYOPS stratejistlerinin gazetecilere psikolojik harekât eğitimi vermek üzere görevlendirildiğini ortaya koydu. [ 32 ] PSYOPS üzerine yazdıkları kitaplar ve eğitim kılavuzları, Tahran’daki Fars News College’da yumuşak savaş eğitim programlarında ders materyali olarak kullanıldı.

Etki Operasyonları Yoluyla Avrupa’da Terör ve İsyana Tahrik

IRGC’nin sözleşme yaparak eğittiği, Farsça konuşmayan yumuşak savaş ajanlarının çoğu, öncelikle rejim propagandasını yabancı kitlelere yaymakla görevlendiriliyor. Ancak bazı ajanlar yurt dışında bulunuyor ve bağımsız hareket ederek Tahran’ın hedeflerini destekleyen özgün propaganda içeriği üretiyor. Amaçları, rejimin nüfuzunu yerel Müslüman topluluklar ile sol ve komünist ideolojilere sempati duyan öğrenciler arasında genişletmek.

Seçkin PSYOPS operatifleri olarak da anılan bu etki ajanları, hedeflerini radikalleştiriyor ve İsrail karşıtı protestolar, üniversite çadır eylemleri, isyanlar, sabotaj, terör ve casusluk gibi farklı faaliyetlere katılmaya ikna ediyor. Farsça konuşmayan seçkin IRGC yumuşak savaş ajanları; haber yazıları, podcast’ler ve videolar gibi içerikler üretiyor ve bunları Instagram, Twitter (X), TikTok ve Telegram gibi platformlarda yayıyor. Rejim haberlerini ya da onunla uyumlu içerikleri paylaşacak ve yayacak takipçiler devşirerek ağlar kuruyorlar. Zamanla bu takipçiler, sabotaj, isyan ve terör dahil daha ağır eylemlere kademeli biçimde yönlendiriliyor.

2024’te Alman hükümetinin Hamburg İslam Merkezi’ni (Blue Mosque olarak da bilinir) kapatması ve imamını İran’a sınır dışı etmesinin ardından, rejimin etki ajanları yerel Müslüman topluluğu ve solcu-komünist aktivistleri kapatmayı protesto etmeye seferber etmek için propaganda içeriği üretti. 33 Yazarın incelemesi, bu ajanların İran’ın Kum kentinde özel yumuşak savaş eğitimi aldığını ortaya koydu; bu da Tahran’ın Almanya’daki kamuoyunu şekillendirmeye ve yönlendirmeye dönük koordineli bir çabasına işaret ediyor. 34 2009’dan bu yana IRGC bağlantılı Basij paramiliter örgütünün mensuplarının çoğu yoğun yumuşak savaş operasyonları eğitimine katıldı. 35 Çoğu zaman 100 saati aşan kapsamlı kurslar, kursiyerlere psikolojik savaşın özel konu ve tekniklerini tanıtıyor. 36 Mezuniyetin ardından bu kursiyerler, İranlı muhalif gazeteciler ve medya kuruluşları, kadın hakları savunuculuğu grupları ve İsrail yanlısı propaganda kampanyaları gibi belirlenmiş hedeflere karşı PSYOPS faaliyetlerini yönetmeye başlıyor.

IRGC’nin özel kabul kotasıyla İran’ın en iyi üniversitelerine giren Basij mensuplarına, prestijli Batı üniversitelerinde lisans eğitimi almaları için çoğu zaman devlet destekli burs veriliyor. Yurt dışında okurken birçoğu İsrail karşıtı ve Marksist/Komünist gruplarla aktif iş birliği yapıyor; bazıları Hamas ve Hezbollah lehine protestoların örgütlenmesinde liderlik rolleri üstleniyor. 37 IRGC’nin yumuşak savaş PSYOPS eğitimi, onları İran sınırları dışında İsrail karşıtı operasyonlar yürütecek becerilerle donatıyor. 38

İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri: IRIB’in Farsça Dışı Haber TV’sinin Birincil Hedefleri

IRIB ve IRGC, özellikle İsrail’i, Amerika Birleşik Devletleri’ni ve bu ülkelerin vatandaşlarını hedef alan PSYOPS üretmek ve yaymak üzere tasarlanmış geniş bir Farsça dışı haber kuruluşları ağı işletiyor. Öne çıkan örnekler arasında Al-Alam (Arapça), Press TV (İngilizce ve Fransızca) ve Hispan TV (İspanyolca) bulunuyor. 39 IRIB, uluslararası medya operasyonlarını yürütmek için İranlı ve İranlı olmayan gazeteci, yapımcı ve editörleri birlikte istihdam ediyor; muhabirler ve çekim ekipleri hem İran içinde hem de yurt dışında görev yapıyor. Küresel propaganda faaliyetlerini güçlendirmek için IRIB, Avrupa, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan İranlı olmayan gazeteciler ve propagandacılardan da yararlanıyor.

2022’de yazar, Press TV’ye ait çok gigabaytlık bir kurum içi materyal arşivi elde etti. Bu arşiv, Press TV ve Hispan TV ile bağlantılı İranlı olmayan gazeteciler ile propagandacıların tespit edilmesinde ve ürettikleri propaganda türlerine ışık tutulmasında belirleyici oldu. 40

IRIB’in Farsça dışı haber kanallarında—özellikle Press TV’de—çalışan İranlı ve İranlı olmayan gazeteciler ile muhabirler, sık sık IRGC’s Intelligence Organization (IRGCIO) adına casusluk faaliyetleriyle ilişkilendirildi. Öne çıkan bir vaka, Şubat 2019’da Amerika Birleşik Devletleri’ni ziyaret ederken FBI tarafından tutuklanan Press TV sunucusu Marzieh Hashemi’nin (born Melanie Franklin) olayı. 41 Hashemi’nin, daha sonra İran’a iltica eden ve casuslukla suçlanan, eski U.S. Air Force Intelligence Specialist Sergeant Monica Witt’in devşirilmesinde rol oynadığı biliniyor. 42 Bu vakanın ötesinde, IRIB’in Farsça dışı kuruluşlarına bağlı çok sayıda gazeteci, muhabir, editör ve yapımcı, casusluk ve terör operasyonlarını desteklemek üzere para transfer etmek için yurt dışındaki İran vatandaşlarıyla iş birliği yaptı. 43

IRIB’in Gayriresmî Farsça Dışı Haber Siteleri Kümesi

2020’de Press TV’nin kurucularından ve propaganda faaliyetlerinin arkasındaki kilit stratejistlerden biri olan Mohammad Marandi, görünüşte bağımsız haber sitelerinden oluşan bir ağ kurup yönetmek üzere İranlı olmayan, Farsça konuşmayan içerik yazarları ve üreticilerinin kullanılmasını savunan bir teklif kaleme aldı. 44 Marandi’nin temel hedefi, bu platformları İran’ın devlet medyası veya istihbarat aygıtıyla bağlantıyı gizleyerek dezenformasyon ve yanlış bilgi yaymanın örtülü araçları olarak devreye sokmaktı. 31 Ağustos 2020 tarihli bir e-postada Mohammad Marandi, İran rejimiyle görünür bir bağı olmayan Farsça dışı haber siteleri kurulması fikrini resmen gündeme getirdi. 45 Press TV’nin o dönemki CEO’su Ahmad Norouzi’ye gönderilen mesajda, ayrıntılı bir teklif ve bu mecralarda editör olabilecek kişilere ilişkin bir öneri listesi yer alıyordu.

Ekim 2022’de bu örtülü medya siteleri, Mahsa Amini’nin öldürülmesinin tetiklediği ülke çapındaki protestolar sırasında İran güvenlik güçlerini destekleyen dezenformasyon ve yanlış bilginin yayımlanmasında merkezî bir rol oynadı. Başlangıçta bu mecralar, Amini’nin öldürüldüğünü inkâr etti. Daha sonra artan kamuoyu denetimi karşısında anlatılarını değiştirerek Amini’nin ölümünü kabul ettiler; ancak bunu gerçeğe aykırı biçimde İran muhalefetine bağladılar. Gösteriler sırasında öldürülen protestocular, şiddetli baskı ve kovuşturmaları meşrulaştırmak amacıyla kasıtlı biçimde yabancı ajan olarak sunuldu. Baskı sürecinde rejimin insan hakları ihlallerini ifşa eden bağımsız İranlı gazeteciler—bu raporun yazarı da dahil—haberciliklerini itibarsızlaştırmak için bu mecralarca gerçeğe aykırı biçimde CIA ya da Mossad ajanı diye damgalandı. 46

İran’ın Devlet Destekli Psikolojik Savaşı Nasıl Caydırılabilir?

Son yıllarda İran rejimi, yaptırımları delmek ve IRIB ile yabancı dildeki medya kollarının faaliyetlerini kesintisiz sürdürmek için çeşitli taktikleri etkili biçimde kullandı. İranlı olmayan gazeteciler ve propaganda içeriği üreticilerine ödemeler ya İranlı diplomatlar aracılığıyla ya da Avrupa’daki banka hesaplarına para gönderen döviz şirketleri üzerinden yapıldı.

İran’ın psikolojik savaş faaliyetlerine karşı koymak için ABD Hazine Bakanlığı, İran içinde ya da yurt dışında faaliyet göstersin, IRIB’e bağlı propaganda içeriği üreticilerine yaptırım uygulamalı. Buna ek olarak, yurt dışındaki IRIB çalışanlarına, gazetecilere ve propagandacılara yapılan ödemeleri kolaylaştıran—Shenzhen Godxin Industrial Co. Ltd. gibi—döviz şirketleri de cezalandırılmalı. IRIB medya kuruluşlarının kullandığı uydu hizmetlerine ilişkin ödemelerin havale edilmesinde rol alan şirketler de gelecekteki yaptırımlara dahil edilmeli. Ayrıca ABD Dışişleri Bakanlığı ve ABD Hazine Bakanlığı bu tedbirleri, uydu hizmet sağlayıcılarını IRIB ile sözleşmelerini feshetmeye zorlayacak diplomatik baskıyla birleştirmeli. Mart 2025 itibarıyla IRIB bağlantılı kanallar—Al-Alam, Press TV ve Hispan TV dahil—başta Nilesat 201, Express AM, Yamal 402, Arabsat (Badr 5), Eutelsat (Hotbird 13B), Telstar 12, Hispasat 30W-5, Intelsat 20/21, Paksat 1R ve Galaxy 19 olmak üzere birden çok uydu üzerinden yayın yapmayı sürdürüyor. 47

IRIB’e yaptırım uygulanması hayati önemini korurken, IRGC’nin daha geniş medya aygıtının—yumuşak savaş PSYOPS orduları ve operatifleri gibi—caydırılması daha da kritik. Mart 2025 itibarıyla Birleşik Krallık, İran devlet medyası için çalışan propagandacılar ile Farsça konuşmayan yumuşak savaş PSYOPS muadilleri dahil, rejimin etki ajanlarıyla mücadele planlarını açıkladı. 48 Bu gelişme ışığında ABD Dışişleri Bakanlığı, İran’ın etki ajanlarının faaliyetlerini ele almak üzere Avrupa ülkeleri ve Kanada ile eşgüdümlü müzakereler yürütmeli.

IRIB’e yönelik yaptırımların sıkılaştırılmasına ve İran dışında faaliyet gösteren PSYOPS ajanlarının yargılanmasına ek olarak, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer Batılı ülkelerin IRIB ve IRGC bağlantılı medya kuruluşlarında çalışan haber editörlerine, gazetecilere ve yapımcılara yaptırım uygulaması gerekiyor. Ekim 2022’de hacker’lar, yumuşak savaş PSYOPS ajanı olarak özel eğitim almış IRGC bağlantılı gazetecilerin bir listesini sızdırdı. Bu operatifleri yönlendiren eğitmenlerin ve PSYOPS stratejistlerinin çoğu ya IRGCIO’nun muvazzaf veya yedek mensubu ya da İran İstihbarat Bakanlığı ajanı; bu nedenle yaptırıma tabi tutulmaları gerekiyor. Bu kişiler çoğu zaman siyasi tutukluların sorgulanmasına ve sahte itirafların alınmasına katılıyor; devlet medyası da bunları propaganda amacıyla yayımlıyor.

Hamas’ın 7 Ekim’de İsrail’e düzenlediği vahşi terör saldırılarının ardından Avustralya, Kanada, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde büyük şehirlerde ve üniversite kampüslerinde İsrail karşıtı ve Hamas/Hezbollah yanlısı protestolar ile isyanlar patlak verdi. Bu gösteriler, Gazze ve Lübnan’daki çatışmalara ilişkin Batılı hükümet politikalarını etkilemeyi hedefliyordu. İran rejimi bu kargaşayı, gösterilerin örgütlenmesine ve yönlendirilmesine yardım etmek üzere mevcut ve eski yumuşak savaş operatifleri dahil etki ajanlarını devreye sokarak istismar etti. Batılı hükümetlerin İran’ın propaganda savaşı taktiklerini hedef alan daha sıkı yaptırımlar uygulaması, rejimin etki operasyonları yürütme kapasitesini önemli ölçüde kısıtlayacak ve demokratik kurumlarla medya ortamlarının bütünlüğünün korunmasına yardımcı olacaktır.

1 https://ircud.ir/fa/content/294487/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AD%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1404-%DA%A9%D9%84

2 https://www.tabnak.ir/fa/news/1049735/ جنگ-نرم-چیست

3 https://asianews.ir/ آسیانیوز---بودجه-صدا-و-سیما

4 https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy1109 ; https://sanctionssearch.ofac.treas.gov/Details.aspx?id=15764

5 https://www.fbi.gov/investigate/counterintelligence/the-iran-threat

6 https://www.dw.com/en/german-state-bans-islamic-center-over-alleged-hamas-links/a-70202681

7 https://therecord.media/iran-britain-kidnapping-murder-plots-dan-jarvis-mi5 ; https://www.radiofarda.com/a/how-iran-intelligence-use-iranians-abroad-in-favor-of-its-operations/31361571.html ; and https://www.bbc.com/news/articles/cvgeke2r6zno

8 https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy1109

9 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1833420566629351506

10 https://farsnews.ir/showcase ; https://www.tasnimnews.com ; https://www.mashreghnews.ir ; https://www.javanonline.ir ; and https://www.iribnews.ir

11 https://spacenews.com/eutelsat-says-satellite-jammers-within-iran-are-disrupting-foreign-channels/

12 https://freedomhouse.org/country/iran/freedom-net/2024

13 https://www.theguardian.com/world/2022/sep/22/iran-blocks-capitals-internet-access-as-amini-protests-grow

14 https://telewebion.com/episode/0x299d7ae

15 https://www.presstv.ir/Detail/2022/09/25/689825/US-manipulates-Mahsa-Amini-death-regime-change-Iran .

16 https://www.tasnimnews.com/en/news/2023/09/16/2956931/armed-attack-on-illegal-rally-in-northwest-of-iran-foiled

17 https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/fractured-opposition-islamic-regime

18 https://seraj.ir

19 https://www.irna.ir/news/83528460/گردان-های-سایبری-بسیج-برای-مقابله-با-هجمه-دشمنان-در-فضای-مجازی ; https://www.javanonline.ir/fa/news/1068850/ گردان%E2%80%8Cهای-سایبری-در-بسیج-شکل-داده%E2%80%8Cایم

20 https://education.erqz-mporg.ir/sites/default/files/file/ آموزش%20عملیات%20روانی%20_%20جنگ%20نرم.pdf

21 https://amz.afsaran.ir/product/دوره-جامع-تولید-محتوا-دیدبان-شهر/ ; https://amz.afsaran.ir/دوره-های-اختصاصی-افسران-جنگ-نرم/ ; https://amz.afsaran.ir

22 https://t.me/chrik_ir

23 https://x.com/i/status/1850340242886131934 ; https://www.meforum.org/middle-east-forum-observer/what-can-washington-learn-from-germanys-war-on-irans-influence-operations

24 https://www.hawzahnews.com/news/424952/ جزئیات-دوره-رسانه-و-جنگ-نرم-ویژه-طلاب-تشریح-شد

25 https://x.com/nasiri_twt

26 https://borna.news/fa/news/730802/ مقابله-با-تهاجم-رسانه%E2%80%8Cای-ماموریت-قرارگاه-جنگ-نرم-سپاه-است

27 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1659964976692441088

28 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1735348215493337199

29 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1680324606190669829

30 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1659964976692441088

31 https://www.cnn.com/2024/11/15/middleeast/iran-activist-kianoosh-sanjari-suicide-intl/index.html

32 http://www.isa.org.ir/یادداشت-ماه/6230-دیدگاه-پرویز-امینی ; and https://www.hamshahrionline.ir/news/342762/ فیلترینگ-با-نفوذ-رسانه-ای-ایران-چه-می-کند

33 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1827501165266825289 ; https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1827367607286034898 ; https://www.instagram.com/hani60431/p/DFYdjUhtd8R/?hl=en ; https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1827384108013564261 ;

34 https://www.instagram.com/hani60431 /

35 https://ammarnet.ir/ رسانه-و-جنگ-نرم-دوره-آموزشی-شبکه-عمار.html

36 https://www.instagram.com/dr_ahmadrahimi/p/COVq3s0nnBp/

37 https://nypost.com/2024/08/30/us-news/iran-backs-pro-hamas-protests-at-us-campuses/

38 https://www.instagram.com/p/DDAhjnIth6C/

39 https://www.alalam.ir ; https://www.presstv.ir ; https://www.hispantv.com

40 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1583056641666097152

41 https://apnews.com/article/37cc19d2d5db450091a8224fe1e25d41

42 https://www.nytimes.com/2019/02/13/world/middleeast/air-force-monica-elfriede-witt-iran.html

43 https://www.independentpersian.com/node/162036/ دیدگاه/جزئیات-عملیات-شکست%E2%80%8Cخورده-وزارت-اطلاعات-برای-ربایش-مسیح-علی%E2%80%8Cنژاد

44 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1586097830334119937

45 https://x.com/BabakTaghvaee1/status/1637827241471008768

46 https://english.almayadeen.net/news/politics/dirty-money:-meet-the-us-agent-driving-the-cia-led-riots-in

47 https://www.presstv.ir/Satellites

48 https://news.sky.com/story/anybody-working-for-iran-in-uk-must-register-or-face-jail-government-announces-13321312