Washington, İran-Rusya kripto para ticaretindeki boşlukları kapatmak zorunda

ABD Hazine Bakanlığı, 1 Ekim 2026’da, Rusya ve İran’ın yaptırımları delmesine yardımcı olan bir gölge bankacılık düzeni olan A7 Ağı’nı ulusötesi suç örgütü olarak tanımladı. Hazine Bakanlığı’na bağlı Mali Suçları Araştırma Ağı (Financial Crimes Enforcement Network), ağın üçüncü ülkelerdeki paravan şirketlerinin ABD finans sisteminden çıkarılmasını önerdi. Hazine’nin bildirdiğine göre, firari Moldovalı siyasetçi Ilan Shor’un yönettiği ve Rus “savunma bankası” Promsvyazbank’ın kurduğu bir Rus ödeme ağı, İran’ın İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nu ve “Hamas gibi İran vekillerini” destekledi.

Promsvyazbank, Rusya’nın savunma sözleşmelerinin yaklaşık yüzde 70’ine hizmet veriyor. 1 Ekim’deki adım iyi bir başlangıç olsa da yeterince ileri gitmiyor. Hazine Bakanlığı’na göre bu paravan şirketler, Ocak 2025 ile Haziran 2026 arasında İran merkez bankasına, İslam Devrim Muhafızları Ordusu’na ve İran destekli terör örgütlerine fon aktarımını sağlamak üzere 17 milyar doların üzerinde işlem gerçekleştirdi. A7 Ağı’na bağlı bir paravan şirket, doğrudan İran’ın gölge filosuyla bile iş yaptı.

Blokzincir kayıtları, paranın bu çeşitli bankalar, şirketler ve kuruluşlar arasında nasıl hareket ettiğini ortaya koyuyor. Hazine Bakanlığı, 7 Ağustos 2026’da, Gürcistan, Polonya ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde şirketleri bulunan İranlı platform Shelbit’i, İslam Devrim Muhafızları Ordusu cüzdanlarına fon aktardığı gerekçesiyle listeye aldı. Blokzincir istihbaratı ve veri analitiği alanında önde gelen şirketlerden TRM Labs, Shelbit bağlantılı cüzdanlar üzerinden 6,3 milyar doları izledi; bunun 318 milyon doları A7’ye maruziyet içeriyordu. Shelbit, 17 Eylül 2025’te dört transferle 2 milyon doları, İsrail’in Ulusal Terörün Finansmanıyla Mücadele Bürosu’nun daha sonra Hamas altyapısı olarak listeye aldığı bir cüzdana gönderdi. Bu İsrail kararı, söz konusu takas katmanlarıyla Hamas finansmanı arasındaki bağlantıyı pekiştiriyor. TRM Labs, zincir üstü verilerin paranın nereye gittiğini gösterdiğini, ancak kimin neyi bildiğini göstermediği uyarısında bulunuyor. Buna rağmen, İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nun, Hamas’ın ve Rus devleti destekli kuruluşların aynı takas mekanizmasını kullanmış olması ağır bir suçlama.

Shelbit, A7 ve TokenSpot, tek bir takas katmanını paylaşıyor; taraflar arasında para taşımada baskın ağ ise stabilcoin USD Tether (USDT). Platformların her biri yaptırımlarla ya da yürürlüğe girmesi beklenen düzenlemelerle karşı karşıya, ancak ABD Hazinesi bunları aynı ahtapotun kolları gibi ele almıyor. Bu ahtapot artık, nihai sonucu birbirine bağlayan, koordine eden ve yasallaştıran Sberbank.

Başka boşluklar da varlığını sürdürüyor. ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi, 2 Haziran 2026’da İran’ın en büyük kripto para borsası Nobitex’i ve diğer üç yerli İran borsasını listeye alarak İran sermayesini Shelbit gibi kıyı ötesi katmanlara ve paralel Rus sistemlerine itti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 4 Ağustos 2026’da imzaladığı 282-FZ sayılı Federal Yasa, Rus şirketlerinin dış ticaretin ödemesini dijital para birimleriyle yapmasına imkân tanıdı. Duma’nın bütçe komisyonu başkan yardımcısı Kaplan Panesh, yasanın şirketlerin ortaklarına “yaptırımları atlatarak” ödeme yapmasına olanak verdiğini söyledi. 2022’den bu yana tam ABD yaptırımları altında bulunan Sberbank, derhal dış ticaret için kriptoyla takas süreçlerini başlatarak A7’nin yanında devlet destekli kanallar oluşturdu.

ABD Hazinesi, 14 Eylül 2026’da VTB Bank’ı İran bankalarıyla ruble-riyal kanalları kurduğu gerekçesiyle listeye aldı ve yabancı bankaları ilişkilerini kesmeleri konusunda uyardı. Eleştirmenler, Rus bankalarına yönelik ikincil yaptırımların üçüncü ülke müttefiklerinde ticari taşmaya yol açma riski taşıdığını savunuyor; ancak maruziyet, tasarım gereği dar: 13902 sayılı Başkanlık Kararnamesi yalnızca İran kaynaklı akışları bilerek takas eden yabancı bankaları kapsıyor; Rusya’nın komşularıyla yapılan olağan ticaret bunun dışında kalıyor.

Kırgız mekanizması da sorunu gösteriyor. TRM Labs, 6 Ekim 2026’da, Bişkek’te lisanslı bir borsa olan TokenSpot’un, yaptırım uygulanan Rus borsası Garantex’in halefi Grinex için paravan olarak faaliyet gösterdiği değerlendirmesinde bulundu. TokenSpot, A7’ye yaklaşık 680 milyon dolar gönderdi ve Shelbit’in karşı tarafları arasında görünüyor. Birleşik Krallık, iki gün sonra TokenSpot’a yaptırım uyguladı. Washington aynı adımı atmadı; 10 Ekim’de Kırgızistan’ın düzenleyici kurumu TokenSpot’u hâlâ lisanslı olarak listeliyordu. Washington, Bişkek’teki düzenleyicilere lisansın iptali için baskı yapmalı.

Hazine, A7, Shelbit, TokenSpot ve 282-FZ kanallarını birbirine bağlı tek bir boru hattı olarak ele almalı. Mali Suçları Araştırma Ağı’nın nihai kuralı, hem İranlı takas platformlarını kapsamalı hem de kamuya açık olmayan alt temsilci listesini Gürcistan, Polonya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kırgızistan’daki düzenleyicilerle paylaşmalı. Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi, TokenSpot’u listeye almalı ve 282-FZ kapsamında İranlı muhataplar için kripto ödemelerini takas eden herhangi bir Rus bankası ya da lisanslı aracının VTB Bank’ın akıbetiyle karşılaşacağını kamuoyu önünde açıklamalı.

Son olarak Hazine, ABD Stabilcoinleri İçin Ulusal İnovasyonu Yönlendirme ve Tesis Etme Yasası’nın (Guiding and Establishing National Innovation for U.S. Stablecoins Act) 8. Bölümü’nü uygulamalı; bu hüküm, ihraççılar dondurma emirlerini görmezden gelirse Hazine Bakanlığı’nın ABD platformlarının yabancı stabilcoinleri listelemesini engellemesini zorunlu kılıyor. Senato azınlık personelinin hazırladığı bir rapor, yaptırım uygulanan İran bağlantılı 846 cüzdanın yüzde 84’ünün USDT stabilcoinini kullandığını ve Tether’in Aralık 2025’te internete sızdırılan merkez bankası cüzdanlarını hâlâ kara listeye almadığını ortaya koydu. Tether’in Nisan 2026’da İran merkez bankası fonlarından 344 milyon doları dondurmasına benzer şekilde, Hazine de A7 bağlantılı cüzdanlardaki USDT için dondurma emirleri çıkarmalı. İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nu ve Hamas’ı finanse eden herhangi bir ağın işlemlerini hâlâ dolara endeksli tokenlarla takas edebiliyor olması, Washington’ın tüm boşlukları kapatıp terör finansmanını kurutmadaki başarısızlığını yansıtıyor.