Ron Arad’ın akıbetinin cevabı Nebi Şit’te
Üç kararlı adım, Arad ailesinin 1988’den bu yana peşini bırakmayan sessizliği sona erdirebilir.

Arkeologlar, 1948’deki Lamed Heh muharebesine ilişkin yeni ipuçlarını savaşçıların can verdiği Yahudiye’deki tepeye bizzat dönerek nasıl ortaya çıkardıysa, İsrailli yetkililer de hayatını kaybeden pilot Ron Arad’a ilişkin uzaktaki teorileri bir kenara bırakıp 40 yıl önce kaybolduğu Lübnan köyüne yeniden odaklanmalı. 16 Ekim 1986’da Mustafa Dirani’ye bağlı Emel milisleri, uçağından fırlatma koltuğuyla atlayan Arad’ı esir aldı. Mektuplar ve fotoğraflar, Arad’ın 1987 boyunca hayatta olduğunu doğruladı; İsrail ondan en son Mayıs 1988’de haber aldı. Nihayetinde İsrail komandoları 1994’te Mustafa Dirani’yi yakaladı ve Dirani sorgusunda, adamlarının Arad’ı Nebi Şit’te bir evde tuttuğunu doğruladı.
Dirani’ye göre bir gece, muhafızlar yakındaki çatışmalardan kaçtı; döndüklerinde odayı boş buldular. Doğrulanmamış haberler, İslam Devrim Muhafızları Ordusu mensuplarının Arad’ı Tahran’a götürdüğünü ileri sürdü; bu iddia İsraillileri onlarca yıl boyunca şaşırttı. Ancak bağımsız raporlar—2004’te İran ile Hizbullah arasında yürütülen ortak bir soruşturma, 2006’da Şabak’ın eski direktörü Yuval Diskin’in yönettiği bir inceleme ve 2016’da Yarbay (E.) Avi Kalo’nun hazırladığı bir istihbarat raporu da dahil—Arad’ın 1988’de Nebi Şit’te öldüğünü ve yakınlarda bir mezarda yattığını saptadı.
Buna rağmen Mossad ajanları 2006’da İranlı general Ali Rıza Askeri’yi İstanbul’da, 2021’de Abdullah Saberi’yi Şam’da kaçırdı; ancak her iki operasyondan da somut bir istihbarat elde edemediler. Saberi operasyonu sonuç vermeyince Mossad Direktörü David Barnea sonunda esasen “sıfırdan başlama” talimatı verdi. Aralık 2025’te emekli Lübnanlı subay Ahmad Shukr—Hassan’ın kardeşi—ortadan kayboldu; kanıtlar, Arad’ın nerede olduğuna dair iz sürülürken Kudüs’ün bu işe karıştığına işaret ediyor. Mart 2026’da İsrail güçleri Nebi Şit mezarlığında bir mezarı açtı ama bir sonuç alamadı. Daha sonra, 15 Kasım 2026 tarihli bir New York Times haberi, Arad’ı esir alanların onu hiçbir zaman İran’a göndermediğini ileri sürdü. Bunun yerine, ya o gece Hassan Shukr’ün çatışmada ölmesinin intikamını almak için onu öldürmüşlerdi ya da bir kaçma girişimi sırasında vurmuşlardı.
Tüm bu olayların, başarısızlıkların ve öldürmelerin ardından, üç kararlı adımın Arad ailesinin 1988’den bu yana peşini bırakmayan sessizliği bitirme potansiyeli bulunuyor.
Birincisi, Kudüs, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin Derinlik Kolordusu’nu (Depth Corps) İsrail’in en karmaşık ve iddialı örtülü, çok unsurlu özel kuvvet baskınlarından birini gerçekleştirmekle görevlendirmeli. Daha hiçbir asker sahaya inmeden önce, askerî istihbarat analistlerinin 1980’lere ait gizliliği kaldırılmış ABD ve Fransız uydu görüntülerini, Lübnan tapu haritalarını ve Emel döneminden sağ kalanlarla tarafsız temaslar üzerinden yapılacak görüşmeleri bir araya getirmesi gerekecek. Tek bir noktanın tespiti için 1988 Bekaa defin modelleri kullanılacak. Maglan ve Egoz, Baalbek karayolunu ve Suriye güzergâhını kapatacak; Şaldag ve 669 hava koridorunu güvenceye alacak; Sayeret Matkal ise Yahalom’la birlikte elde taşınan radarla tarama yapacak, şafaktan önce önceden belirlenmiş birkaç hedef anomaliyi kazacak ve Hizbullah’ın yanı sıra bu operasyona yönelik olası diplomatik baskının önüne geçecek.
İkincisi, Yahudi devleti, Edmond de Rothschild Group gibi bir Avrupa finans kuruluşu üzerinden bir Şükr Soyu Artık Teşvik Protokolü başlatmalı. Orta Doğu’daki klan siyasetinde doğrudan mali çıkar, her zaman Tahran’a ya da Beyrut’a yönelik ideolojik sadakatin önüne geçer. Şükr klanının, Arad’ın kalıntılarına ilişkin doğrulanabilir koordinatları sağlayabilecek hayattaki her yetişkin üyesi 2 milyon dolarlık bir ödemeye hak kazanacak; bu ödemeyi, Born to Freedom Foundation örnek alınarak kurulmuş, paravan olarak kullanılan özel bir insani yardım vakfı, örtülü İsrail devlet transferlerini diaspora bağışlarıyla harmanlayarak finanse edecek ve bankacılık uyum süreçlerinin ödemeyi durdurmasını önlemek için müttefik bir istihbarat garantisiyle teminat altına alacak; para ise DNA testleri tamamlanana kadar bloke bir emanet hesabında tutulacak.
İsrail hiçbir siyasi af tanımamalı ve mahkûm karşılığı mahkûm takasına gitmemeli; kalıntıların yerine dair bilgiyi müzakerelerde kullanılacak bir devlet varlığı olarak değil, özel bir mali varlık olarak ele almalı. Sınırlı ve inkâr edilebilir bir teklif olarak bu yöntem, Hizbullah vetosunu aşacak ve klanın toplu cezalandırılma korkusunu ortadan kaldıracak. Dahası, kendi içlerinde istikrarlı Müslüman topluluklar barındıran güvenilir Batılı ortaklar, talep etmeleri halinde bu işbirlikçilere—Kudüs herhangi bir kamuya açık duyuru yapmadan önce—kendileri ve aileleri için korumalı yeniden yerleşim ve yeni yasal kimlikler sağlanması konusunda İsrail’e yardımcı olabilir.
Son olarak İsrail ordusu, Aman ve Mossad, ele geçirilecek kalıntıları doğrulamak üzere İsrail askerî laboratuvarları bünyesinde özel bir 1988 Bekaa Adli Referans Temeli oluşturmalı. Yalnızca bozulmuş DNA’ya güvenmek yerine, toprak kimyasını, döneme ait tarımsal pestisitleri, mazotu ve 1980’lerin sonundaki İsrail Hava Kuvvetleri uçuş tulumu tekstil liflerini mevcut istihbarat numuneleriyle çapraz kontrol etmeleri gerekiyor. Bu süreçte İsrailli yetkililer, nihai biyolojik eşleşmeyi denetlemesi için Uluslararası Kızılhaç Komitesi’ni davet etmeli. Ekipler kimliği doğruladıktan sonra, kalıntılar hiçbir müzakere olmaksızın, başka bir askerî operasyonla derhal ülkeye getirilmeli.
Tahran serabından vazgeçmek, son engeli de ortadan kaldırıyor. Nebi Şit’te yoğunlaşan, teşvike dayalı ve bilimsel sınırları belirlenmiş bir eylem, Arad’ı eve getirmenin tek gerçekçi yolunu sunuyor; 40 yıllık diplomatik kendini kandırmayı, işe yarayan bir kaldıraçla değiştiriyor.
Orta Doğu Forumu analizlerini e-postayla alın: bültene abone olun (İngilizce)